Uluslararası Ticarette INCOTERMS ve Sigorta İlişkisi

Uluslararası ticarette malların bir ülkeden diğerine taşınması esnasında kaybolması, çalınması, kaza veya doğal afetlerle hasar görmesi her zaman büyük bir risktir. Bu risklerin mali yükünü hafifletmek amacıyla Nakliyat Emtia Sigortası yaptırılır.

Ancak, “Uluslararası nakliye sigortasını kim yaptıracak?”, “Prim ücretini kim ödeyecek?” ve “Yolda malın başına bir şey gelirse sigorta şirketinden tazminatı kim talep edecek?” sorularının cevabı, sözleşmede seçilen INCOTERMS (Uluslararası Teslim Şekli) kuralına doğrudan bağlıdır.

Incoterms kuralları genel olarak sigorta yaptırmayı tarafların kendi ticaret politikalarına (isteğine) bırakırken, iki özel teslim şeklinde sigorta yaptırmayı yasal olarak zorunlu kılar.

🚨 Sigortanın Yasal Olarak Zorunlu Olduğu İki İstisna (CIF ve CIP)

Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından belirlenen kurallara göre, satıcının (ihracatçının) alıcı adına sigorta poliçesi düzenletmek ve primini ödemek zorunda olduğu yasal teslim şekilleri şunlardır:

🚢 1. CIF (Cost, Insurance and Freight) – Sadece Denizyolu

• Kural: Satıcı, mal bedeli ve navluna ek olarak, deniz taşıması esnasında oluşabilecek risklere karşı alıcı lehine nakliyat sigortası yaptırmak zorundadır.
• Sigorta Kapsamı: Aksine bir sözleşme yoksa, satıcı en düşük teminatlı olan Institute Cargo Clauses (C) (dar kapsamlı sigorta) poliçesi yaptırmakla sorumludur. Risk gemi küpeştesini geçince alıcıya geçse de sigortayı satıcı satın alır.

🚛 2. CIP (Carriage and Insurance Paid To) – Tüm Taşıma Modları

• Kural: Karayolu, havayolu veya multimodal (çoklu) taşımalarda kullanılan bu kuralda, satıcı varış noktasına kadar olan sigorta primini ödemekle mükelleftir.
• Sigorta Kapsamı (Önemli Değişiklik): Güncel dış ticaret mevzuatına göre CIP kuralında satıcı, CIF’in aksine en yüksek teminatlı olan Institute Cargo Clauses (A) (geniş kapsamlı / tüm riskler) poliçesini yaptırmak zorundadır. Sınavlarda en çok sorulan güncel tuzak burasıdır.

🎨 Diğer Incoterms Kurallarında Sigorta Mantığı Nasıl İşler?

CIF ve CIP dışındaki kalan tüm teslim şekillerinde (EXW, FCA, FOB, CFR, DAP, DDP vb.) Incoterms kurallarına göre zorunlu bir sigorta şartı yoktur. Bu modellerde sigorta tamamen “riski taşıyan” tarafın kendi insiyatifindedir.

Sistem risk devir noktasına göre şekillenir:

• Risk Satıcıdayken (DAP, DPU, DDP): Mal alıcının ülkesindeki teslim noktasına varana kadar tüm risk satıcıya ait olduğundan, yolda yaşanacak bir tır kazasında zarar satıcının cebinden çıkacaktır. Bu yüzden bu modellerde yasal zorunluluk olmasa bile satıcının kendi malını korumak için sigorta yaptırması mantıklıdır.
• Risk Alıcıdayken (EXW, FCA, FOB, CFR): Mal satıcının fabrikasından veya yükleme limanından çıktığı an tüm kaza ve hasar riski alıcıya geçer. Yolda tır devrilirse alıcı malın parasını satıcıya ödemek zorundadır. Bu nedenle, bu modellerde alıcının kendi riskini güvenceye almak için nakliyat sigortası yaptırması hayati önem taşır.

İncoterms sigorta nedir?

Sigorta konusu sadece taşımacılık faaliyeti çerçevesinde değil aynı zamanda Incoterms klozları içerisinde de çok önemli bir yer tutan ve ne yazık ki bazı yanlış anlamalar çerçevesinde ihracatçılarımızın ve ithalatçılarımızın mağduriyetle karşılaştıkları bir konudur. Bu tür olumsuzluklar daha ziyade ICC’nin resmi Incoterms metninin yanlış yorumlanmasından kaynaklanmaktadır.

Toplam 13 adet terim içerisinde sadece “CIF” ve “CIP” klozlarında sigorta ifadesi geçmekte diğerlerinde geçmemektedir. Bunun dışındaki terimlere ilişkin olarak resmi metne bakıldığında “no obligation” ifadesi kullanılmıştır. Bu ifade “tarafların birbirlerine karşı yükümlülüğünün bulunmadığı” anlamını taşır ve süreç içerisindeki risklerin aynen devam ettiği malumdur. O nedenle, mağduriyete mahal vermemek için; kural olarak riski kim yükleniyorsa sigortayı o yaptırmalıdır ya da taraflar bu hususla ilgili olarak sözleşmeye hüküm koymalıdırlar

F Grubu: Riziko alıcıda

C Grubu: Riziko alıcıda

D Grubu: Riziko satıcıda

Bunun dışındaki yöntemlerin riskli olduğu hususu göz önüne alınmalıdır.

Incoterms® Temel Kavramlar ve Etkileri

Incoterms Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS) ve Yanıtları

1. Incoterms® nedir?
   • Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayınlanan ve uluslararası mal alım satımında alıcı ile satıcının sorumluluklarını belirleyen küresel ticaret kurallarıdır.
2. Incoterms® neden önemlidir?
   • Malların kontrolünün ve riskinin satıcıdan alıcıya ne zaman geçtiğini netleştirerek, anlaşmazlıkları önler ve sigorta gibi lojistik ihtiyaçları belirler.
3. Incoterms®’ü kim yayınlar ve günceller?
   • Uluslararası Ticaret Odası (ICC) yayınlar ve yaklaşık her 10 yılda bir günceller.
4. En son Incoterms® sürümü hangisidir?
   • En son sürüm Incoterms 2020‘dir.
5. Incoterms® malların mülkiyetini tanımlar mı?
   • Hayır, mülkiyeti değil, yalnızca malların kontrol ve riskinin satıcıdan alıcıya ne zaman devredildiğini tanımlar.
6. EXW Incoterm’inde risk ne zaman geçer?
   • Risk, mallar satıcının fabrikasında veya tesisinde teslim alınmaya hazır olur olmaz alıcıya geçer.
7. DAP ve DDP Incoterm’lerinde risk ne zaman geçer?
   • Risk, mallar alıcının tesisinde boşaltıldığında, yani teslim alındığı anda alıcıya geçer.
8. Incoterms® sigorta ihtiyacını nasıl etkiler?
   • Risk kimdeyse, genellikle o tarafın malları sigortalama sorumluluğu doğar. Risk devri sigorta ihtiyacını belirler.
9. Hangi Incoterms’lerde satıcı sigortayı öder?
   • Carriage and Insurance Paid to (CIP) ve Cost, Insurance and Freight (CIF) terimlerinde satıcı, kararlaştırılan yere kadar sigortayı öder.
10. Incoterms® kullanılırken yerin spesifik olması neden önemlidir?
    • Yanlış anlamaları önlemek ve sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesini sağlamak için şehir veya liman yerine daha detaylı teslimat noktaları belirtilmelidir.
11. DDP’de gümrük vergilerini kim öder?
    • Delivered Duty Paid (DDP) teriminde gümrük vergileri ve ithalat işlemleri satıcıya aittir.
12. CFR ve CIF’te gümrük vergilerini kim öder?
    • Cost and Freight (CFR) ve Cost, Insurance and Freight (CIF) terimlerinde gümrük vergileri ve ithalat işlemleri alıcıya aittir.

• DIŞ TİCARET MEVZUATI
• Bizi facebook ta takip edebilirsiniz.