Uluslararası dış ticaret mevzuatında FAS (Free Alongside Ship), yani “Gemi Doğrultusunda Teslim”, satıcının (ihracatçının) malları kendi ülkesinde ihraç gümrük işlemlerini tamamlayarak, alıcı tarafından belirlenen yükleme limanında, yine alıcının seçtiği geminin yanına (rıhtıma, doka veya açık denizdeki mavnaların üzerine) bırakmasıyla sorumluluğunu tamamladığı teslim şeklidir.
Bu modelde en kritik ayrım şudur: Malın geminin içine yüklenmesi masrafı ve riski satıcıya değil, alıcıya aittir. Satıcı malı geminin bordasına (yanına) getirdiği an görevi biter.
🏗️ FAS (Gemi Doğrultusunda Teslim) Modelinin Operasyonel Süreci
Süreç, satıcının fabrikasından başlayıp limandaki geminin hemen yanındaki rıhtım zeminine kadar uzanan bir sorumluluk zinciriyle ilerler:
🚛 Limana Kadar Taşıma ve Gümrükleme (Satıcının Sorumluluğu)
Satıcı, malları üretip ambalajlar ve kendi ülkesindeki ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. Malın limana getirilmesi için yapılan iç nakliye ve gümrük kapısındaki çıkış vergileri satıcının kapsamlı sorumluluğundadır.
⚓ Geminin Yanında Teslim Anı (Risk ve Masraf Devri)
Satıcı, malı yükleme limanında alıcının kiraladığı geminin tam doğrultusuna (hemen yanındaki rıhtım zeminine veya gemi açıkta bekliyorsa onu yükleyecek olan mavnaların üstüne) bırakır. Malın rıhtım zeminine güvenle konulduğu o saniye tüm risk ve sonraki masraflar bıçak gibi kesilerek satıcıdan alıcıya geçer.
🏗️ Gemiye Yükleme ve Sonrası (Alıcının Sorumluluğu)
Mal rıhtımda geminin yanında beklerken, liman vinçlerinin malı yerden kaldırıp geminin içine (güvertesine) yüklemesi esnasındaki tüm yükleme (tahliye/THC) ücretleri ve yükleme sırasındaki düşme/hasar riskleri tamamen alıcıya aittir. Uluslararası deniz navlununu (taşıma ücretini), yol sigortasını, varış ülkesindeki ithalat gümrük vergilerini de alıcı karşılar.
Gemi Doğrultusunda Teslim Nedir?
Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları geminin yanına kadar getirmekle sorumludur. Mallar gemi rıhtımında ise, yükleme yerine getirerek, gemi açıkta demirli ise mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilir. Tesliminden itibaren malların kaybolması veya hasar görmesi gibi rizikolar alıcıya aittir. Bu andan itibaren malla ilgili bütün masraflar ve navlun alıcı tarafından karşılanır.
Bu teslim şeklinde, ihracat gümrük işlemleri satıcı tarafından, ithalat gümrük işlemleri ise alıcı tarafından yapılır. Fakat taraflar, malların ihracat için alıcı tarafından gümrüklenmesini isterlerse (ki bu durumda Türk Dış Ticaret ve Kambiyo Mevzuatları’ndan kaynaklanan engeller dikkate alınmalıdır) bu durum satış sözleşmesine açıkça eklenmelidir. Alıcı firma bu ülkede ihracatçı gibi hareket edebilmesi mümkün değilse, bu teslim şekli seçilmemelidir.
Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme şartları uyarınca malları hazırlar. Alıcının isteği üzerine tüm masraf ve riskler alıcıya ait olmak üzere alıcının ülkesinde istenen gerekli belgeleri ve benzeri idarî ve ticarî belgeleri almasında yardımcı olur. Mallar belirlenen limanda, belirlenen tarihte alıcının daha önce belirlediği geminin yanına getirmekle teslim işlemini tamamlar. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer.
Alıcının isteği üzerine satıcı, masraflar alıcıya ait olmak üzere yükleme belgesinin düzenlenmesini sağlar, varış limanında malları teslim alabilmesi için alıcıya gönderir ve gecikmeksizin gerekli tebligatlarda bulunur.
Alıcının sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Gerekli belgeleri hazırlar, ithalat gümrük masraflarının tümünü öder. Taşıma acentesi ile anlaşma yaparak, geminin yükleme limanına yaklaşık ne zaman varacağını satıcıya bildirir. Yükleme emrine hazır tutulan malları teslim alır. Bu andan itibaren bütün masraflar ve risk alıcıya aittir. Ayrıca bu terim, yalnızca deniz ya da nehir taşımacılığı çerçevesinde kullanabilir.
Gemi Doğrultusunda Teslim (FAS – Free Alongside Ship) Şekli ve Tarafların Sorumlulukları
| Kategori | Açıklama |
|---|---|
| Teslim Şeklinin Genel Özellikleri | – Satıcı, malları belirlenen sevk limanında, geminin yanına kadar getirmekle sorumludur. – Eğer gemi rıhtımdayken teslim edilecekse, mallar yükleme yerine getirilir. – Eğer gemi açıkta demirlemişse, mallar mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilir. – Teslim anından itibaren (yani mallar geminin yanında olduğu andan itibaren) malların kaybolması veya hasar görmesi gibi tüm rizikolar alıcıya geçer. – Bu andan itibaren malla ilgili bütün masraflar ve navlun alıcı tarafından karşılanır. – Bu terim, yalnızca deniz ya da nehir taşımacılığı çerçevesinde kullanılabilir. |
| Gümrük İşlemleri | – İhracat gümrük işlemleri satıcı tarafından yapılır. – İthalat gümrük işlemleri alıcı tarafından yapılır. – Önemli Not: Taraflar, ihracat gümrüklemesinin alıcı tarafından yapılmasını isterse, bu durumun satış sözleşmesine açıkça eklenmesi gerekir. Ancak alıcı firmanın ihracatçı gibi hareket etmesi mümkün değilse (Türk Dış Ticaret ve Kambiyo Mevzuatları’ndan kaynaklanan engeller nedeniyle), bu teslim şekli seçilmemelidir. |
| Satıcının Temel Sorumlulukları | – Sözleşmeye Uygun Mal Hazırlığı: Satıcı, sözleşme şartları uyarınca malları hazırlar. – Belge Desteği (Masraflar Alıcıya Ait): Alıcının isteği üzerine, tüm masraf ve riskler alıcıya ait olmak üzere, alıcının ülkesinde istenen gerekli belgeleri (idari ve ticari) almasında yardımcı olur. – Teslimat: Malları belirlenen limanda, belirlenen tarihte alıcının daha önce belirlediği geminin yanına getirerek teslim işlemini tamamlar. – Risk ve Masraf Devri: Teslim anından itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer. – Belge ve Bildirim: Alıcının isteği üzerine ve masraflar alıcıya ait olmak üzere, yükleme belgesinin düzenlenmesini sağlar, varış limanında malları teslim alabilmesi için alıcıya gönderir ve gecikmeksizin gerekli tebligatları yapar. |
| Alıcının Temel Sorumlulukları | – Mal Bedelini Ödeme: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. – Belgeler ve İthalat Gümrüğü: Gerekli belgeleri hazırlar ve ithalat gümrük masraflarının tümünü öder. – Taşıma Ayarlaması: Taşıma acentesi ile anlaşma yaparak, geminin yükleme limanına yaklaşık ne zaman varacağını satıcıya bildirir. – Malları Teslim Alma: Yükleme emrine hazır tutulan malları teslim alır. – Risk ve Masraf Üstlenme: Bu andan itibaren (teslimat anından itibaren) bütün masraflar ve risk alıcıya aittir. |
📋 SSS: Gemi Doğrultusunda Teslim (FAS) Kriterleri ve Kuralları
| Operasyon / Maliyet Kalemi | Mevzuata Göre Sorumlu Taraf |
|---|---|
| İhracat Gümrüğü ve Vergileri | **Satıcı (İhracatçı) Öder.** Çıkış gümrükleme süreçleri satıcıya aittir. |
| Gemi Yanına Kadar Nakliye | **Satıcı Karşılar.** Liman rıhtımına kadar olan iç nakliye ücreti satıcınındır. |
| Gemi İçine Yükleme (Vinç) Ücreti | **Alıcı (İthalatçı) Öder.** Malı rıhtımdan kaldırıp gemiye koyma masrafı alıcınındır. (FOB’dan en büyük farkı budur). |
| Deniz Navlunu ve İthalat Gümrüğü | **Alıcı Öder.** Ana geminin taşıma ücreti ve varış ülkesindeki tüm vergiler alıcıya aittir. |
🚗 Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kanunları uygulamak üzere çıkardığı yönetmelik nedir sorusunun en net cevabı; lojistik sektörünün anayasası sayılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği gibi operasyonun sahadaki tüm pratik kurallarını belirleyen yasal düzenlemelerdir.
Benzer Konular
Ziyaretçi Yorumları